Taştan sözler, sazdan türküler
Bitlis kültürü, taşın ustalığıyla, türkünün duygusuyla ve komşuluğun sıcaklığıyla şekillenmiştir. Bu coğrafyada el sanatları ve gelenekler, günlük hayatın doğal bir parçası olarak yüzyıllardır yaşar. Bitlis'i anlamak için önce taşına, sonra insanına bakmak gerekir.
Ahlat taşı işçiliği ve mezar taşı ustalığı
Ahlat, taşıyla ünlüdür. Bölgenin volkanik taşı, ustalar tarafından kubbelere, kümbetlere ve mezar taşlarına dönüştürülmüştür. Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı'ndaki taş işçiliği, bu ustalığın en etkileyici kanıtıdır. Taşa işlenen yazılar, geometrik süslemeler ve oymalar yüzyıllar sonra bile ayaktadır. Bu hünerin bugün de ilçede yaşayan bir sanat olarak sürdürülmesi, gelenekten kopmamanın güzel bir örneğidir.
Ahlat bastonu
Ahlat bastonu, bölgenin tanınan el sanatlarındandır. Özenle işlenen sapı ve zarif görünümüyle hem bir yürüme aracı hem de bir hediyelik eşyadır. Usta ellerden çıkan bu ürünler, bölgeye gelenlerin sık tercih ettiği hatıralar arasındadır. Bir baston, çoğu zaman bir ustanın sabrını da taşır.
Taş evler mimarisi
Bitlis'in en çarpıcı özelliklerinden biri taş evleridir. Dar sokaklar, yamaçlara dizilmiş yapılar ve volkanik taştan örülü duvarlar, şehre kendine özgü bir görünüm kazandırır. Taş, hem kışın soğuğuna hem de yazın sıcağına karşı doğal bir yalıtım sağlar. Yüzyıllar önce şehri gezen Evliya Çelebi'nin de ilgisini çeken bu mimari, Bitlis'in en güçlü kimliklerinden biridir.
Halk oyunları ve müzik
Bölgenin halk oyunları; düğünlerde, bayramlarda ve şenliklerde coşkuyla oynanır. Ortak adımlar, topluluğu tek bir halkada birleştirir. Türküler, bu coğrafyada konuşulan farklı dillerde söylenir. Müzik burada yalnızca eğlence değil, bir hafıza taşıyıcısıdır. Kaybedilen bir yakını da, kurulan bir yuvayı da türküyle anarlar.
Çok dilli ve çok kültürlü doku
Bitlis, farklı dillerin, inançların ve geleneklerin yüzyıllardır yan yana yaşadığı bir şehirdir. Bu çeşitlilik hemşehrilik duygusunu zayıflatmamış, aksine güçlendirmiştir. Komşunun derdi ortak dert, komşunun sevinci ortak sevinç sayılır. Derneğimiz de bu geleneğin İstanbul'daki bir devamıdır.
Misafirperverlik
Bitlis'te kapıyı çalan misafir, bir ikram ve sıcak bir sohbetle karşılanır. Çay, yemek ve sohbet, bu kültürün temel taşlarıdır. İstanbul'da yaşayan hemşehrilerimiz de bu geleneği evlerinde ve derneğimizde sürdürür. Misafir, burada bir yük değil, bir bereket sayılır.
Yarına bırakacağımız miras
Taşın, türkünün ve sofranın birleştiği bu zengin mirası gelecek kuşaklara aktarmak, derneğimizin en önemli amaçlarından biridir. Çocuklarımızın köklerini tanıması, bu kültürün yaşamaya devam etmesi demektir.
Gelenekte bir gün
Bitlis'te bir bayram sabahı, evlerin kapıları sabah erkenden açılır. Büyükler ziyaret edilir, çocuklara harçlık verilir, sofralar kurulur ve komşular birbirinin kapısını çalar. Düğünlerde davul zurna sesi mahalleyi sarar, herkes halaya durur. Taziyelerde ise bütün mahalle aileyle birlikte oturur ve yük paylaşılır. Bu görüntüler, hemşehrilik bağının günlük hayatta nasıl yaşadığını gösterir.
Gurbette kültür
İstanbul'daki Bitlisli aileler de bu kültürü evlerinde ve derneklerinde yaşatmaya çalışır. Çocuklar büyüklerinden türkü dinler, yemek tarifleri anneden kıza aktarılır ve memleketten gelen cevizin, balın, peynirin tadı sofraya ayrı bir sıcaklık verir. Derneğimizin kültür etkinlikleri, bu aktarımı destekleyen küçük ama kıymetli köprülerdir.
Bitlis'in kültürünü yaşatmak, yalnızca müzelerde ve kitaplarda değil, evlerde, sofralarda ve sohbetlerde mümkündür. Bir türküyü birlikte söylemek, bir yemeği birlikte yapmak ve bir hikayeyi birbirine anlatmak, bu mirasın en doğal taşıyıcılarıdır.